واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

930

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

گفتند . و وى با جماعت مغولان كه همراه او بودند به قلعهء « مرغه » رفت « 1 » . كشتگين شهر را اشغال كرد و اقداماتى براى تعمير حصار آن و احياى زراعت به عمل آورد . حزب مخالف ضياء الدين را دعوت كرد و وى « به در شهر نزول كرد . كشتگين چون از آن خبر يافت فرمود تا او را گرفتند و مطالبهء مال از وى كرد . ولى ضياء الدين [ گفت ] كه مال را « به فاحشات » يعنى كسانى كه ديروز به سود او ( ضياء الدين ) نبرد مىكردند و اكنون نزد كشتگين هستند ، داده . كشتگين فرمود تا رقيب را بكشند و با جدى بيش از پيش « به عمارت و زراعت » اشتغال ورزيد . وى ضمنا سدى [ بندى ] را كه بر مرغاب بوده احياء كرد . بنا به گفتهء نسوى « 2 » ، كشتگين آن‌چنان نيرومند شد كه از مرو به بخارا لشكر كشيد و شحنهء مغول آنجا را بقتل رسانيد « 3 » . خبر اخير مشكوك است زيرا نوشاباسقاق كه در تأليف جوينى نام وى آمده ، محتملا همان بوقابوشاى ( يا « نوشا » ) شحنه است كه در تاريخ وصاف آمده « 4 » . اگرچه وصاف مىگويد كه بوقابوشا از زمان اوكتاى شحنه بوده . مغولان قيام را در سال 619 هجرى / 1222 ميلادى - محتملا در پايان تابستان - سركوب كردند . قراجه نويان « 5 » وارد سرخس شد . كشتگين با هزار مرد جنگى شبانه مرو را ترك گفت . مغولان

--> ( 1 ) - در متن چاپى جوينى ( چاپ قزوينى ، I ، 129 ) : « مرغه » . ( 2 ) - « سيرت جلال الدين » ، متن ، 68 ؛ ترجمه ، 115 . ( 3 ) - در ترجمهء نسوى اشتباها ( به جاى « شحنه » ) « gar nison » [ پادگان ] نوشته شده . ( 4 ) - چاپ هامر ، 25 ؛ ( در چاپ بمبئى ، 12 : « بوقابوشا » - تحريريه ) . ( 5 ) - يا « قراچه نوين » ؛ در متن چاپى جوينى ( چاپ قزوينى ، I ، 130 ) : قراچه نوين » آمده .